آداب و رسوم چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری یکی از جشن‌های پر شور و شوق برای سال نو میباشد. چهارشنبه سوری با شب آخرین سه شنبه‌ی سال مصادف است که با نماد خداحافظی با سال گذشته و رنج‌ها و سختی‌هایی که مردم در آن سال داشته است، یاد میشود. مراسم چهارشنبه‌سوری در غروب شب قبل از آخرین چهارشنبه سال برگزار می‌شود. بنابراین چهارشنبه‌سوری 1401 را در تاریخ سه‌شنبه شب مصادف با 23 اسفند جشن خواهیم گرفت.

یکی از آداب و رسومات قدیمی در کشور ایران برگزاری جشن چهارشنبه سوری است که طی چند صد سالی، در تمامی شهرهای ایران بنابه باورهای مردم همان منطقه برگزار شده و آداب و رسوم خاص خود را دارد، در واقع این رسم و رسومات هر کدام روایتگر باورها و اعتقادات کهن میباشند. چهارشنبه سوری آیین‌های جالبی دارد، برای آشنایی با هر کدام از آیین‌های شب چهار شنبه سوری در ادامه مطلب همراه ما باشید.

چهارشنبه سوری،نبض تپنده‌ی فرهنگ ایران زمین

روشن کردن آتش و پریدن از روی آن

روشن کردن آتش از آیین‌های قدیمی و بخصوص چهارشنبه سوری میباشد. غروب روز سه شنبه هر خانواده‌ای کنار هم جمع میشود سپس با هیزم‌های جمع آوری کرده در حیاط خانه، کوچه یا میدان شهر آتش روشن میکنند و بعد به نوبت از روی آتش میپرند و شعر «سرخی من از تو، زردی تو از من» را با خود زمزمه میکنند. روشن کردن آتش در شب چهارشنبه سوری نمادی از روشنایی و سوزندان غم و غصه و گرفتاری‌ها در آتش است که سال جدید را با دلی روشن و بدون مشکلات آغاز کنند.

شال اندازی از پشت بام

انداختن شال از پشت بام نیز یکی از آداب و رسومات قدیمی است. افراد جوان و بیشتر بچه‌ها شب چهارشنبه سوری بر پشت بام خانه‌ی اقوام، فامیل، آشنا یا همسایه‌ی خود رفته و شالی را از پشت بام به طرف پنجریشان آویزان ‌می‌کنند، صاحب خانه هم موظف است با دیدن شال هدیه‌ی کوچکی از قبیل جوراب، شیرینی، تخم مرغ رنگ شده به شال ببندد تا فرد را خوشحال کند. شال اندازی در چهارشنبه سوری برای افراد بخاطر گرفتن هدیه بسیار لذت بخش و هیجان انگیز است.

تازه دامادها، افرادی که تازه ازدواج کرده و در دوران نامزدی هستند نیز بر پشت بام مادر زن خود میروند و شال خود را از پنجره‌های آنها آویزان میکنند، مادر زن داماد هم جوراب و شیرینی به شال دادماد میبندد. در زمانهای قدیم جوراب داماد را مادر زن خودش میبافت و جوراب بافتنی را شب چهارشنبه سوری به شال داماد میبست.

کوزه شکنی و بخت‌گشایی

بسیاری از مردم بعد از پریدن از آتش کوزه سفالی را برداشته دوباره با آن از روی آتش پریده و بعد همان کوزه را میشکنند. این کار در واقع با نیت این که بد یمنی، کینه و کدورت را به داخل کوزه انتقال دهند و بعد آن را شکسته و از بین ببرند، انجام میگیرد تا سال جدید را با خوش یمنی و خوش قلبی آغاز کنند.

کوزه شکنی در شهرهای مختلف، با روش‌های متفاوتی نیز انجام میشود برای مثال در خراسان رضوی قبل شکستن کوزه مقداری زغال، سکه و نمک درون آن قرار میدهند بعد هر یک از اعضای خانواده کوزه را به دور سر خود گردانده و با این کار بدیمنی و بدی‌ها را به کوزه منتقل کرده و سپس آن را از پشت بام خانه به کوچه انداخته و می‌شکنند.

آجیل مشکل‌گشا

آجیل مخصوص چهارشنبه سوری به آجیل مشکل‌گشا معروف است. بعد از روشن کردن آتش و تمام شدن فشفشه بازی، خانواده‌ها دور هم جمع شده باهم آجیل و شیرینی میخورند. اما آجیل مشکل‌گشا در شهر تبریز رسم خاصی دارد ینی آجیل خریداری شده برای چهارشنبه سوری باید شیرین طعم باشد. برای مثال در این شب فقط پسته شیرین، بادام شیرین، فندق، بادام هندی، باسلوق و سلجوق میخرند و هیچ نوع آجیل شور طعمی نباید قاطی آجیل چهارشنبه سوری شود.

فال گوش ایستادن و گره‌گشایی

فال گوش ایستادن نیز یکی از آداب و رسوم‌های جالب چهارشنبه سوری است. بعد از آتش بازی وقتی همه افراد به خانه‌ی خود برگشتند هرکس برای خواسته‌ی قلبی یا مشکل خود نیتی میکند و سپس در خانه‌ی کسی فال گوش می‌ایستد، اولین حرفی که از اعضای آن خانواده یا رهگذری میشنود را تفسیر کرده و پاسخ نیت خود را میگیرد.

هدیه بردن برای تازه عروس‌ها و تازه دامادها

عصر روز سه شنبه یا همان عصر چهارشنبه سوری بیشتر مردم برای تازه عروس‌ها یا تازه دامادهای خود هدیه میبرند. این هدایا عبارت‌اند از: لباس،کیف دستدوز سفارشی، کفش چرم طبیعی، شیرینی و آجیل مخصوص چهارشنبه سوری، که با طرح‌های متنوعی تزیین کرده و به خانه‌ی عروس یا داماد میبرند تا برای سال نو شیرین کام باشند.