روش فرآیند دباغی چرم

تولید محصولات چرمی و فعالیت صنعت چرم در سراسر جهان به طور چشمگیری درحال پیشرفت است. محصولات چرمی از دیر باز تا بحال در بین مردم طرفداران زیادی پیدا کرده است. اما آیا تابحال در مورد مراحل تولید چرم محصولی که خریداری نموده‌اید، فکر کرده‌اید؟ تهیه کردن چرم برای تولید انواع محصولات شامل مراحل مختلفی از قبیل خشک کردن، پخت، دباغی و رنگرزی میباشد. در ادامه مطلب به شرح فرآیند دباغی و مراحلی که روی چرم صورت میگیرد تا آماده‌ی تولید محصول شود، خواهیم پرداخت.

دباغی چرم چیست؟

دباغی نوعی فرآیندی است که از پوست حیوانات برای تهیه چرم استفاده میگردد، در واقع جایی است که در آن پوست‌ها فرآوری میشوند. در حالت کلی دباغی پوست به چرم شامل فرآیندی است که باعث میشود به طور دائم ساختار پروتئینی پوست تغییر یافته و دوام و استحکام آن افزایش یابد و کمتر در معرض تجزیه و رنگ شدن قرار بگیرد. از هزاران سال پیش تمدن‌های قدیمی بسیاری همانند تمدن‌های سومر و هند دباغی پوست برای چرم را انجام میدهند.

چرا باید چرم دباغی شود؟

اگر پوست خام حیوانات تحت فرآیند دباغی قرار نگیرد، پوسیده میشود به همین دلیل دباغی برای چرم ضروری است. در طی این فرآیند پروتئین پوست خام تثبیت گردیده و از پوسیدگی در برابر عوامل بیرونی جلوگیری میشود و پوست را برای طیف وسیعی از کاربردهای نهایی آماده میکند.

مهم‌ترین تفاوتی که پوست خشک دباغی شده با پوست دباغی نشده دارد این است که پوست‌های دباغی نشده بعد از خیس شدن به تدریج پوسیده میشوند در حالی که چرم دباغی شده از دوام و مقاومت بالایی برخوردار است، همچنین طی دباغی ظاهر چرم نیز تغییر می‌یابد و این تغییر بستگی به مدت زمان آن و عوامل برنزه کننده استفاده شده دارد.

10 تامین کننده‌ی برتر چرم خام و فرآوری شده

آماده سازی پوست برای فرآیند دباغی

قبل از اینکه چرم برای تولید محصولات مختلفی از قبیل کیف، کمربند، کفش، مبلمان و لباس مورد استفاده قرار گیرد، باید چندین مرحله آماده سازی را طی کند. مراحل فرآیند دباغی عبارت‌اند از: گوشت دهی، نگهداری یا پخت، خیساندن، آهک کردن، کندن مو، شکافتن، جداسازی، چربی زدایی، سفید کردن، ترشی کردن.

در گام اول پوست‌ها را از کشتارگاه یا مزرعه گرفته و در گام بعدی تکه‌های گوشت را از آنها جدا میکنند.

مرحله بعدی نگهداری یا عمل آوری پوست با نمک است. نمک زدن پوست یکی از راه‌های جلوگیری از فاسد شدن و رشد باکتری‌های روی پوست میباشد. در این روش پوست را بطور کامل نمک زده و به مدت 30 روز در بسته‌های فشرده نگهداری میکنند، یا اینکه پوست را به مدت 16 ساعت در آب نمک خیس قرار میدهند.

بعد از مرحله عمل آوری پوست با نمک، طی فرآیند خیساندن نمک‌های باقی مانده پوست را تمیز میکنند. در فرآیند خیساندن، پوست را داخل آبی که دارای مواد شیمیایی خاصی برای جلوگیری از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها میباشد، قرار میدهند.

بعد از فرآیند خیساندن، پوست را داخل یک طبل یا گودال پر از شیر آهک یا محلول قلیایی قرار میدهند. این محلول باعث از بین رفتن چربی طبیعی و کراتین مو میشود، همچنین باعث شکافتن و تورم الیاف به میزان دلخواه میگردد و کلاژن موجود در پوست را به شرایطی میرساند که برای برنزه شدن ایده ال میباشد.

پس از قرار دادن پوست در آهک، آن را از دستگاه عبور میدهند تا بافت گوشتی را از گوشت جدا کنند. این فرآیند عمل گوشت دادن نامیده میشود. یعنی برداشتن بافت همبند و باقی مانده گوشت از قسمت گوشتی پوست، برای این کار از رول‌های چرخشی استفاده می‌نمایند.

مرحله بعدی کندن مو میباشد. در این مرحله برای از بین بردن موی پوست از موادی مانند هیدروکسید سدیم و هیدروسولفید کلسیم استفاده میکنند. بخش اعظمی از قسمت مو را توسط دستگاه و مابقی را با استفاده از یک چاقوی کدر برمیدارند.

بعد از کندن مو مرحله‌ی جداسازی پوست انجام میگیرد. در این مرحله با افزدون اسیدها به پوست داخل یک درام یا گودال قلیاییت پوست را کاهش میدهند. طی این عمل الیاف متورم پوست یک بار دیگر برای فرآیند ضربه زدن کوچک میشوند. این مرحله کمی زمان بر است برای مثال فرآیند جداسازی پوست گاو ممکن است حدود 2 ساعت طول بکشد.

سپس بسته به استفاده‌ی مورد نظر از چرم با افزودن آنزیم‌هایی به پوست، آن را نرم کرده و میکوبند.

مرحله‌ی بعدی، مرحله‌ی ترشی کردن پوست است که شامل درمان پوست با نمک و سپس اسید میشود. نمک سبب میشود از اثرات نامطلوب اسیدهای مورد استفاده در ترشی جلوگیری شده و کاهش یابد. این فرآیند بسیار مهم است زیرا کلاژن پوست را برای حداکثر نفوذ عوامل برنزه کننده در مرحله‌ی بعدی آماده میکند.

سپس نوبت مرحله چربی زدایی است. در این فرآیند برای حذف چربی اضافی پوست قبل از برنزه کردن، از سیستم‌های مبتنی بر آب یا حلال‌ها استفاده می‌نمایند.

پس از مراحل آماده سازی پوست، نوبت دباغی فرا میرسد. راه‌های زیادی برای برنزه کردن پوست وجود دارد، اما در کل نتیجه نهایی این است که پوست پوسیده نشده و برای رنگرزی و مصارف دیگر مانند تولید کالا آماده میشود.

انواع روشهای دباغی

دباغی با کروم: دباغی با کروم روشی جدید و به راحتی غالب‌ترین روشی است که برای برنزه کردن پوست مورد استفاده قرار میگیرد. این روش سریعتر از دباغی سبزیجات و با استفاده از ماشین ‌آلات مدرن طی یک روز انجام میگردد. پس از فرآیند دباغی اولیه، چرم بر اساس نیاز صنعتگران و ساخت کالاهای چرمی با ضخامت‌های مختلفی برش داده میشود. این نوع دباغی هزینه کمتری نسبت به سایر روشها دارد.

دباغی سبزیجات:از دیگر روشهای دباغی، دباغی سبزیجات است. این روش از زمانهای قدیم توسط تانن‌های پوست و برگ درختان و گیاهان انجام میگیرد. بعد از مراحل آماده سازی، پوست را درون گودال دباغی قرار میدهند. این گودال‌ها شامل طبل‌های حاوی محلول‌های دباغی هستند.

در این روش طی یک دوره‌ی دو تا سه ماهه دباغ‌ها پوست‌ها را از طبلی به طبل دیگر انتقال میدهند که محلول به تدریج قوی‌تری میشود. نفوذ عوامل دباغی به پوست باعث ایجاد فرآیند تخمیر و رسوب میشود و در نهایت پوست‌ها ظاهری با رنگ مشخص پیدا میکنند.

در این روش طی یک دوره‌ی دو تا سه ماهه دباغ‌ها پوست‌ها را از طبلی به طبل دیگر انتقال میدهند که محلول به تدریج قوی‌تری میشود. نفوذ عوامل دباغی به پوست باعث ایجاد فرآیند تخمیر و رسوب میشود و در نهایت پوست‌ها ظاهری با رنگ مشخص پیدا میکنند.

50 شرکت برتر چرم در سراسر جهان

نتیجه

طی مطالب ذکر شده دریافتیم که فرآیند دباغی شامل چندین مرحله بوده و بخش ضروری از تولید چرم است. هر یک از این مراحل به چرم کمک میکند که ویژگی‌های مطلوبی داشته باشد. روش‌های متفاوتی برای دباغی چرم وجود دارد، چرم‌هایی که طی این فرآیند تولید میشوند دارای طیف گسترده‌ای از رنگها، قیمت‌ها، و کیفیت‌ها میباشند.

منبع خارجی: https://bestleather.org/leather-tanning